ΕΚΖΕΜΑ ή ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ Μέρος 1ο

Γράφει η: Στεργιανή Παπλιάκα

Νοσηλεύτρια – Εκπαιδευτικός

 

Το έκζεμα ή ατοπικό έκζεμα ή αλλεργικό έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα ή αλλεργική δερματίτιδα (όλα αυτά σημαίνουν το ίδιο πράγμα) είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα, φλεγμονώδης δερματοπάθεια. Τα άτομα που έχουν προδιάθεση να αντιδρούν σε ερεθιστικούς παράγοντες (στις αλλεργίες), το δέρμα τους αντιδρά ανάλογα με τον ερεθιστικό παράγοντα γι αυτό και η αντίδραση του δέρματος είναι πολύμορφη. Το έκζεμα ανήκει στις αλλεργικές δερματοπάθειες.

Αίτια. Τα ακριβή αίτια της νόσου δεν είναι γνωστά.

Προδιαθεσικοί παράγοντες

Ατομα με προδιάθεση στις αλλεργίες

Οικογενειακό ιστορικό (μέλη της οικογένειας με άσθμα ή αλλεργική ρινίτιδα ή έκζεμα ή αλλεργική επιπεφυκίτιδα ή κνίδωση).

Διατροφή (διάφορες ουσίες της τροφής, π.χ. των αυγών, γάλα αγελάδας, ψάρια, μπανάνα, σιτάρι, ξηροί καρποί).

Περιβάλλον (εισπνεόμενες ουσίες του περιβάλλοντος π.χ. σκόνη, γύρη, αρώματα, ο καπνός του τσιγάρου ). Η νόσος εμφανίζει υφέσεις και εξάρσεις, που συχνά σχετίζονται με τις κλιματολογικές συνθήκες, όπως:

Εξαρση το χειμώνα – ύφεση το καλοκαίρι

Οι απότομες μεταβολές θερμοκρασίας και υγρασίας επιδεινώνουν το έκζεμα

Ο ήλιος γενικά δεν επιδεινώνει το έκζεμα, αλλά χρειάζεται προσοχή λόγω της υπεριώδους ακτινοβολίας

Ουσίες που έρχονται σε άμεση επαφή με το δέρμα (τρίχωμα των ζώων, μάλλινα, συνθετικά, απορρυπαντικά, κ.α.).

Λοιμώξεις

Ψυχολογικοί παράγοντες (Αγχος, θυμός, απογοήτευση, κ.α.)

Ορμονικοί παράγοντες

Σημεία και Συμπτώματα

1ον Ερύθημα (κοκκίνισμα)

2ον Οίδημα (πρήξιμο)

3ον Βλατίδες που σχεδόν πάντα ενώνονται μεταξύ τους, αργότερα αποξεραίνονται σχηματίζοντας εφελκίδες κάτω από τις οποίες η εξεργασία ξαναρχίζει (ξηρό έκζεμα). Άλλες φορές οι βλατίδες σπάζουν εύκολα με οροαιματηρό περιεχόμενο, με εξίδρωση (πυώδες υγρό που συγκεντρώνεται εξ αιτίας φλεγμονής) και εκροή υγρού (υγρό έκζεμα). Η εκδήλωση και στις δυο περιπτώσεις μπορεί να μείνει περιγεγραμμένη ή να επεκταθεί, γίνεται χρόνια και μερικές φορές διαπυείται.

4ον Εντονος κνησμός(φαγούρα), βασανιστικός, ενοχλητικός, το άτομο ξύνεται συνεχώς με αποτέλεσμα να αποσπάται η προσοχή του, π.χ. την ώρα της δουλειάς, στο διάβασμα, κ.λ.π. ή να μη μπορεί να κοιμηθεί. Αναγκάζεται να ξύνεται με αποτέλεσμα να δημιουργούνται εκδορές (γδαρσίματα) στο δέρμα και να προκαλείται πάχυνση της επιδερμίδας, που είναι γνωστή ως λειχηνοποίηση.

Στη χρόνια ατοπική δερματίτιδα έχουμε: Λειχηνοποίηση & ινώδεις βλατίδες. Όλες οι βλάβες μπορούν να συνυπάρχουν και η έντονη ξηροδερμία επιδεινώνει τη φαγούρα.

Χαρακτηριστικά του εκζέματος

Τα άτομα ξύνονται διαρκώς πρωί, μεσημέρι, βράδυ και αυτό είναι το χαρακτηριστικό του εκζέματος από μια άλλη δερματίτιδα.

Οι κοκκινίλες που οφείλονται σε έκζεμα εμφανίζονται συνήθως στα παιδιά και στους ενήλικες κυρίως στο πρόσωπο(στα μαγούλα & πίσω από τα αυτιά), στο δέρμα του τριχωτού της κεφαλής και στο εσωτερικό μέρος του αγκώνα, στον καρπό και πίσω από το γόνατο, ενώ στα βρέφη εμφανίζεται  συνήθως στις μεγάλες επιφάνειες (βλέπε εικόνα)

Ερευνα – Στατιστική

«Eχει υπολογιστεί ότι προσβάλλει το 10-20% των παιδιών. Μέχρι την ηλικία των 2-3 ετών, οι βλάβες παρουσιάζονται κυρίως στο πρόσωπο, τον κορμό και τα άκρα, ενώ όσο το παιδί μεγαλώνει περιορίζονται συνήθως στις καμπτικές επιφάνειες (καρπούς, αγκώνες, γόνατα)».Πηγή: http://www.babyzone.gr/12-36

«Στα αλλεργικά νοσήματα υπάρχει πάντα γενετική προδιάθεση, δηλαδή το μωρό γεννιέται και κουβαλά στα γονίδιά του την προδιάθεση να εκδηλώσει αλλεργία. Όταν μάλιστα ένας γονιός έχει αλλεργικό νόσημα, η πιθανότητα να αναπτύξει το παιδί του μία μορφή αλλεργίας είναι 30%, ενώ όταν και οι δύο γονείς έχουν αλλεργικό νόσημα η πιθανότητα ανέρχεται στο 70%», πηγή: http://ped-derm.gr/w1/?page_id=28

«Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι 15 εκατ. άτομα έχουν μια μορφή εκζέματος. Περίπου 10-20% των βρεφών εμφανίζουν έκζεμα. Παρόμοια  εικόνα επικρατεί και στις χώρες της ΕΕ. Περίπου σε μισά από τα παιδιά πριν τα 15 τους χρόνια το πρόβλημα υποχωρεί εντελώς. Τα υπόλοιπα θα έχουν κάποια μορφή του προβλήματος για όλη τους τη ζωή», πηγή: http://like.philenews.com/el-gr/rotise-ton-giatro/1215/6682/paidiko-ekzema-epimenei-kai-talaiporei#sthash.urm7fncW.dpuf

«Όσον αφορά στην κατανομή της νόσου μεταξύ αγοριών και κοριτσιών, πολυάριθμες μελέτες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι γυναίκες είναι περισσότερο ευάλωτες. Πιστεύεται ότι την εκδήλωση ατοπικού εκζέματος ευνοεί ο αποκαλούμενος «δυτικός τρόπος ζωής». Ειδικότερα, η νόσος είναι συχνότερη στις οικονομικά εύρωστες κοινωνικές τάξεις, στους ανθρώπους με υψηλό επίπεδο μόρφωσης, στις οικογένειες με μικρό αριθμό ατόμων και σε άτομα που χρησιμοποιούν ευρέως αντιβιοτικά.

Περισσότερο από το 50% των ατόμων που υποφέρουν από ατοπικό έκζεμα, πάσχουν επίσης από άλλες αλλεργικής αιτιολογίας παθήσεις, όπως είναι η αλλεργική ρινίτιδα, η αλλεργική επιπεφυκίτιδα, το αλλεργικής αιτιολογίας βρογχικό άσθμα» πηγή:. http://archive.in.gr/Reviews/placeholder.asp?lngReviewID=38464&lngChapterID=49809&lngItemID=57285

« Το 12-25% των παιδιών και 10-15% των ενηλίκων παγκοσμίως, πάσχουν από ατοπική δερματίτιδα. Στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό φαίνεται να είναι περίπου 10%. Είναι από τις πιο συχνές αλλεργικές παθήσεις. Από τα παιδιά που πάσχουν:

1ον Τα κορίτσια: το 49-75% θα εκδηλώσουν έκζεμα πριν την ηλικία των έξι μηνών και τα άλλα μετά την ηλικία των δύο μηνών.

2ον Τα αγόρια: το 80-90% θα έχουν εκδηλώσει έκζεμα πριν την ηλικία των πέντε ετών. Μέχρι την ηλικία των 6-7 ετών, τα αγόρια εμφανίζουν πιο συχνά έκζεμα σε σχέση με τα κορίτσια. Αυτό αντιστρέφεται μετά την ηλικία των οκτώ ετών.

Η αισιόδοξη άποψη: Το 16% των παιδιών θα έχουν συμπτώματα μέχρι την ενήλικο ζωή. Η επικρατούσα άποψη: το 40-90% των παιδιών θα έχουν τουλάχιστον ένα σύμπτωμα μέχρι την ενηλικίωση», πηγή: http://www.allergy.org.gr/KJLMOLOI/wp-content/uploads/2013/04/02

«…  Προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό ατοπίας, 3 από αυτά είναι υποχρεωτικά.  45% εμφανίζεται πριν τον 6ο μήνα, 60% πριν το 12ο μήνα και 85% πριν το 5ο έτος. Τα συμπτώματα παραμένουν στο 30%  των περιπτώσεων μέχρι την ηλικία των 12 ετών και στο 10% στην εφηβεία και την ενήλικη ζωή. Φαίνεται ότι η επίπτωση της Ατοπικής Δερματίτιδας αυξάνεται ανά τον κόσμο συνεχώς. Πηγή: http://www.iatrikionline.gr/Derma_72/4.pdf

Μορφές ατοπικής δερματίτιδας

Α. Ανάλογα με την ηλικία

Βρεφικό έκζεμα ή ατοπική δερματίτιδα βρεφών

Ατοπική δερματίτιδα παιδικής ηλικία

Ατοπική δερματίτιδα ενήλικα

Β. «1ον Εξωγενής μορφή. Αλλεργική Ατοπική Δερματίτιδα.

Αυξημένα επίπεδα IgE στον ορό και αυξημένα επίπεδα ειδικών IgE έναντι αντιγόνων του περιβάλλοντος.

2ον  Ενδογενής μορφή. Μη Αλλεργική Ατοπική Δερματίτιδα .

Φυσιολογικά, γενικά, επίπεδα IgE στον ορό και μη αυξημένα επίπεδα ειδικών IgE. Εναντι αντιγόνων του περιβάλλοντος

Είναι αρκετή η ύπαρξη μόνον της γενετικής προδιάθεσης για να δικαιολογήσει τις δύο μορφές και τις τόσο διαφορετικές εκδηλώσεις της ΑΔ;

Γιατί παρατηρείται αυτή η εντυπωσιακή αύξηση της επίπτωσης της ΑΔ τα τελευταία 50 χρόνια;

Λογική εξήγηση των ερωτηματικών

«Υπάρχει σαφώς γενετική προδιάθεση αλλά και περιβαλλοντική εμπλοκή για την εκδήλωση της ΑΔ, ιδιαίτερα της ενδογενούς μη αλλεργικής μορφής»Cork MJ et al. J All Clin Immun 2006, «Υπάρχουν σημαντικές αποδείξεις ότι περιβαλλοντικοί παράγοντες επιδρούν άμεσα και βλαπτικά στη λειτουργία του επιδερμιδικού φραγμού» Cork MJ et al. JAAD 2005». Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το έκζεμα και τις νεώτερες εξελίξεις στην ιστοσελίδα: http://www.iatrikionline.gr/Derma_72/4.pdf

Το έκζεμα μπορεί να είναι  ήπιο, μέτριο ή σοβαρό, να υποτροπιάζει συχνά ή σπάνια και να διαρκεί από λίγες ημέρες μέχρι πολλά χρόνια.

Διάγνωση – Θεραπεια

Η διάγνωση τίθεται από το ιατρικό ιστορικό, την κλινική εξέταση και από τον αποκλεισμό άλλων καταστάσεων

όπως σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, δερματίτιδα εξ επαφής, ψωρίαση και άλλες.

Η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη.

Ανακουφίζουμε το άτομο μειώνοντας ή εξαλείφοντας τη φαγούρα, επίσης το άτομο πρέπει να κοιμάται και να εργάζεται χωρίς να ξύνεται & χωρίς να αποσπάται η προσοχή του.

Η αντιμετώπιση να είναι τέτοια ώστε να αποφεύγονται οι υποτροπές και το άτομο να βρίσκεται σε καλή ψυχολογική κατάσταση.

Τα φάρμακα που θα χρησιμοποιήσουμε θα μας τα δώσει ο δερματολόγος μας, ΔΕΝ χρησιμοποιούμε αυτά που χρησιμοποίησε κάποιο άλλο μέλος της οικογένειας μας ή… ο γείτονας…

Με τα νέα δεδομένα, τα άτομα αυτά έχουν μια προδιάθεση για αποικισμό ή μόλυνση από μικροβιακούς οργανισμούς κυρίως από Χρυσίζων Σταφυλόκοκκο (Staphylococcus aureus) και από τον ιό του απλού έρπητα (HSV) γι αυτό, με τα πρώτα σημάδια πηγαίνουμε στον γιατρό για να αποφύγουμε την επιμόλυνση.

Σημαντικό ρόλο παίζει και το ανοσοποιητικό μας σύστημα γι αυτό, φροντίζουμε συνεχώς να είναι ενεργοποιημένο.

ΠΡΟΣΟΧΗ, ο σταφυλόκοκκος μεταδίδεται μεταξύ των ανθρώπων που έχουν στενή επαφή με μολυσμένους αρρώστους. Η μετάδοση γίνεται με άμεση φυσική επαφή και όχι διαμέσου του αέρα.

Επίσης είναι δυνατόν να μεταδοθεί όταν γίνεται επαφή με αντικείμενα (πετσέτες, σεντόνια, επιδέσμους πληγών, ρούχα, επιφάνειες εργασίας, αντικείμενα και εξοπλισμός σε γυμναστήρια – αθλητικά κέντρα) τα οποία έχουν μολυνθεί από άτομα που έχουν MRSA ή άλλο σταφυλόκοκκο. Πρόληψη: Καλό πλύσιμο χεριών.

 

Βιβλιογραφία: Μεγάλη Ιατρική εγκυκλοπαίδεια, Τόμος 3ος, Εκδοτικός οργανισμός «Χρυσός Τύπος» Ε.Π.Ε.

Στοιχεία παθολογίας, Τ.Ε.Ε., Τομέας Υγείας και Πρόνοιας, Β΄Τάξη, Α΄ Κύκλος.

Στεργιανή Παπλιάκα

Νοσηλεύτρια – Εκπαιδευτικός