Του Δημήτρη Νάτσιου
ΦΩΤΟ @Νάσια Δεληγιάννη
Από την προσφυγική εγκατάσταση στην ακμή και σήμερα στην προσδοκία της αναγέννησης μέσα απο την αξιοποίηση των ιαματικών λουτρών
Τα Θερμά Νιγρίτας Σερρών έχουν τη δική τους ιστορία, την οποία ίσως δεν γνωρίζουν πολλοί. Πρόκειται για ένα αμιγώς προσφυγικό χωριό, που εμφανίζεται στην απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ του 1923 να κατοικείται από 25 άτομα. Αναφερόμαστε στον παλιό οικισμό με το όνομα Λίτζα, ο οποίος βρισκόταν ψηλότερα από το σημερινό σημείο όπου βρίσκονται τα Θερμά. Η περιοχή ήταν υπό τουρκική κατοχή και στον παλιό οικισμό κατοικούσαν περίπου 200 Έλληνες.
Στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, τον τόνο στο χωριό έδωσαν οι ιαματικές πηγές και η λειτουργία της στρατιωτικής μονάδας 563 Τάγμα Πεζικού. Οι ιαματικές πηγές αναπτύχθηκαν από επιχειρηματικό σχήμα εκτός νομού Σερρών, ενώ το στρατόπεδο, μετά τη μεταπολίτευση, λειτούργησε ως κέντρο νεοσυλλέκτων με σταθερή δύναμη περίπου 400 ατόμων.
@Νάσια Δεληγιάννη
Οι ιαματικές πηγές, των οποίων η ύπαρξη χρονολογείται από τη ρωμαϊκή περίοδο, γνώρισαν μεγάλη ακμή και έκαναν τα Θερμά γνωστά σε όλη την Ελλάδα, ενώ εξίσου δυναμική πορεία είχαν και τα εμφιαλωμένα νερά και αναψυκτικά που προσέφεραν θέσεις εργασίας.
Κάτοικοι της περιοχής θυμούνται την οικονομική ζωή να περιστρέφεται γύρω από τη λειτουργία των ιαματικών πηγών, πιστοποιημένων για πολλές παθήσεις (γυναικολογικές, δερματολογικές και μυοσκελετικές). Οι εικόνες των λουόμενων, που διέμεναν στο μικρό αλλά περιποιημένο ξενοδοχείο, κουβαλούσαν νερά και μεταφέρονταν με ταξί στην αγορά ή παλαιότερα με κάρα, παραμένουν ζωντανές στη μνήμη τους.
Το περίπτερο των μεταλλικών νερών Θερμών- Νιγρίτας στη ΔΕΘ στη δεκαετία του 1960
Για πολλά χρόνια, την οικονομική ζωή του χωριού τόνωνε επίσης το στρατόπεδο, που λειτουργούσε από το 1954. Μετά το 1978 λειτούργησε ως Κέντρο Νεοσυλλέκτων έως και το 2010, όταν έκλεισε οριστικά. Εκεί, παρουσιάστηκαν πολλοί νέοι της πατρίδας μας για να υπηρετήσουν τη στρατιωτική τους θητεία και τα Θερμά επισκέφθηκαν χιλιάδες γονείς νεοσυλλέκτων, οι οποίοι παρευρέθηκαν στις ορκωμοσίες.
Το 563 Τ.Π. στα Θερμά Νιγρίτας. Έδωσε ζωή ως κέντρο νεοσυλλέκτων στο χωριό(Φωτο αρχείου 10ης Μηχανοποιημένης Ταξιαρχίας Πεζικού)
«Οι ιαματικές πηγές, όσο λειτούργησαν σε σωστές βάσεις, έδωσαν θέσεις εργασίας και υπήρξαν σωτήριες για μεγάλο τμήμα του πληθυσμού του χωριού και του νομού μέσα από τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων. Αλλά και το στρατόπεδο, που ξεκίνησε ως λόχος Βαρέων Οπλιτών, έγινε το 563 Τ.Π.
το 1957 και από το 1978 μετατράπηκε σε Κέντρο Νεοσυλλέκτων, στάθηκε αιτία να ανέβει το βιοτικό επίπεδο του χωριού», δηλώνει στο LionNews.gr ο κάτοικος του χωριού Αναστάσιος Χριστοδούλου.
Εδώ και χρόνια, αυτοί οι δύο βασικοί πνεύμονες της περιοχής, οι ιαματικές πηγές και το στρατόπεδο, δεν υφίστανται πλέον. Οι ιαματικές πηγές, μετά την περίοδο της άνθησης υπό ιδιωτικό επιχειρηματικό σχήμα, πέρασαν σε εταιρεία λαϊκής βάσης. Για ορισμένα χρόνια πρόσφεραν θέσεις εργασίας, όμως το υψηλό τίμημα προς τον ΕΟΤ και την ΕΤΑΔ, αλλά και άλλοι παράγοντες, τις οδήγησαν ξανά στην απαξίωση. Στη συνέχεια επέστρεψαν στον ΕΟΤ και ανέστειλαν τη λειτουργία τους λόγω μειωμένης επισκεψιμότητας.
Φωτογραφία στο 563 Τ.Π. στα Θερμά. Στο βάθος φαίνεται το διοικητήριο
Το 2016 η ΕΤΑΔ απάντησε θετικά στο αίτημα του Δήμου Βισαλτίας για παραχώρηση των Ιαματικών Πηγών Θερμών, με τους βασικούς όρους που πρότεινε η δημοτική αρχή, και το 2023 υπογράφηκε σύμβαση μίσθωσης για 25 έτη με πολύ χαμηλό μίσθωμα. Η σύμβαση εγκρίθηκε ως προς τη νομιμότητά της από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης, όμως η τοπική επίτροπος δεν ενέκρινε την πληρωμή της εγγύησης.
Στη συνέχεια ο τότε δήμαρχος Αθανάσιος Μασλαρινός προσέφυγε κατά της απόφασης στο Δευτεροβάθμιο όργανο του Ελεγκτικού συνεδρίου και σήμερα βρισκόμαστε εν αναμονής της απόφασης.
Οι εγκαταστάσεις των ιαματικών πηγών θερμών όπως είναι σήμερα( φωτο Νάσια Δεληγιάννη)
Οι κάτοικοι των Θερμών, αλλά και πολίτες ολόκληρου του νομού, προσβλέπουν στην επαναλειτουργία των ιαματικών πηγών, οι οποίες, όπως λένε, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ακόμη και ως κέντρο θεραπείας αξιωματικών και στρατιωτών μέσω των ασφαλιστικών τους ταμείων.
Όχημα για να κινηθεί το ενδιαφέρον γύρω από τις ιαματικές πηγές αποτέλεσε ο αστικός συνεταιρισμός που δημιουργήθηκε στις αρχές του 2010. Στην πορεία, παραχώρησε τη θέση του στον Δήμο Βισαλτίας, ώστε να διαπραγματευτεί με την ΕΤΑΔ την παραχώρηση των πηγών.
Αθλητισμός – Πολιτισμός – Εκπαιδευτική κοινότητα
Βραχύβια ήταν η παρουσία του ποδοσφαιρικού συλλόγου του χωριού, που ιδρύθηκε το 1983 με την ονομασία «Θερμαϊκός» Θερμών. Στο παρελθόν υπήρχε επίσης πολιτιστικός σύλλογος, ενώ το τελευταίο διάστημα καταβάλλεται προσπάθεια για την επαναλειτουργία του. Παλιότερα, τα Θερμά διέθεταν πολλές οικογενειακές ταβέρνες διασκέδασης, τις οποίες επισκέπτονταν πολλοί Νιγριτινοί.
Εδώ και χρόνια δεν λειτουργεί σχολική μονάδα στο χωριό και οι μαθητές εξυπηρετούνται σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης από τη Νιγρίτα. Ο πρόεδρος του χωριού, Βασίλης Σωτηριάδης, δήλωσε στο LionNews.gr ότι οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία, καλλιεργώντας σιτάρι, καλαμπόκι, ηλιόσπορο και ελιές.
Η πληθυσμιακή εικόνα των Θερμών
Στην πρώτη μεταπολεμική απογραφή της ΕΛ.ΣΤΑΤ., το 1951, το χωριό αριθμούσε 642 κατοίκους. Δέκα χρόνια αργότερα καταγράφηκε η μεγαλύτερη άνοδος, με 746 κατοίκους. Το 1971 κινήθηκε στα ίδια επίπεδα, με 714 κατοίκους. Το 1981 απογράφηκαν 516 κάτοικοι, το 1991 533 και το 2001 574. Το 2011 το χωριό μετρούσε μόλις 426 κατοίκους, ενώ στην τελευταία απογραφή έχασε ακόμη 200 κατοίκους και περιορίστηκε στους 262. Σήμερα εκτιμάται ότι στα Θερμά ζουν περίπου 200 κάτοικοι.
Αξίζει να αναφερθεί ότι αρκετοί κάτοικοι των Θερμών ζουν στη Θεσσαλονίκη, όπου αναζήτησαν την τύχη τους την εποχή της μετανάστευσης, καθώς και στη Γερμανία, όπου αρκετοί κατάφεραν να ριζώσουν.
Η ιστορία των Θερμών Νιγρίτας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις ιαματικές πηγές και το στρατόπεδο που για δεκαετίες στήριξαν την οικονομική και κοινωνική ζωή του χωριού. Παρά τη σημερινή πληθυσμιακή συρρίκνωση και τις δυσκολίες, οι κάτοικοι συνεχίζουν να ελπίζουν στην αναβίωση του τόπου τους μέσα από την επαναλειτουργία των πηγών και την αξιοποίηση της ιστορικής και φυσικής τους κληρονομιάς.
